نخورده خواهد بود . چون شخص از جانب چپ اين صورت ، روان شود و به قدر سيصد قدمى از كوه طى كند ، به تپه‌اى بزرگ مىرسد كه در پايين آن هنوز آثار ديوار بسيار عريضى باقى است . در آن حوالى ، [ به طور پراكنده ] سنگهاى تراشيدهء مربع الشكل چندى ديده مىشد كه در يك روى آنها حرفى نقش كرده بودند كه به رقم « پنج فرنگى » شباهت زياد داشت . تمامى آن سنگ در ارتفاع صد قدم و بلكه بيشتر ، چنان ظاهر بود [ كه گويا ] تراشيده شده است . جاى و اثر آلات حجارى بدرستى در آن نمايان بود ، ليكن اين قطع و تراش منظّم نبود و بر خلاف ، بسيار پستى و بلندى داشت . از اين سبب گمان كرديم كه اينجا معدن سنگى بوده كه به مرور ، سنگها را از آن قطع كرده و برده‌اند . در جانب شرقى چشمه ، آثارى از بنياد عمارتى ديده مىشود كه هنوز در باغ بود و بقيهء بناى آن به خيابانى كه به سنگ مفروش بود - و نيز معلوم بود كه به طور نامتساوى [ و تا محدوده‌اى بسيار ] دور كشيده بوده‌اند - منتهى مىشد . تمامى اين آثار محقق بر اين مىدارد كه در اين محل ، در قديم شهرى يا منزلگاهى بوده است ، چنانچه در كرمانشاهان بود . شرح و تفصيل را از آنان كه دانايان آثار اين قوم ، و تواريخ ايشان هستند ، مىتوان معمول داشت . هفتم ماه ژوئن : پيش از طلوع آفتاب سوار شده و روانه شديم . مدتى كوه بيستون و جلگهء شهر نو را در جانب راست داشتيم . چون از كوه گذشتيم ، از رودخانهء كوچكى كه پلى داشت ، عبور كرديم . در زمين هموارى حركت مىكرديم تا بعد از شش ساعت [ راهپيمايى كه ] در طرف شرق صحنه ، فرود آمديم . اين ده بسيار بزرگ بود . صاحب آن همان گمركچى بود كه در كرمانشاهان بود . كوه بيستون چهار پنج فرسخ در عقب ما مانده و در قلهء آن ، كمى برف نمايان بود . 4 . كنگاور هشتم ماه ژوئن : چند گاهى در صحراى صحنه ، طى مسافت كرديم . بعد از آن از زمين پست و بلندى گذشتيم . در ميانهء كوههاى پست ، باز داخل جلگه شديم . بعد از هفت ساعت راه ، در كنگاور فرود آمديم . كنگاور دهى بسيار آباد و با جمعيت زياد بود . در ما بين درّه‌اى افتاده كه آب وافرى در آن جارى بود . جلگه در جانب جنوبى ده بود . بسيار وسيع و زياد خصب و معمور بود . كنگاور كه گويا همان « كونكبار » باشد كه قدما متوجه شده‌اند . چنان معلوم است كه در ايام سابقه ، شهرى عظيم بوده است . در اينجا آثار معبدى قديمى است كه گمان مىكنم هيچيك